News

ΟΙ ΒΥΘΙΣΜΕΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΕΡΜΙΟΝΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΤΟΥ ΔΟΚΟΥ Μας ταξιδεύει ο Μανώλης Σκούρτ
Posted: 28/05/2020

ΟΙ ΒΥΘΙΣΜΕΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΕΡΜΙΟΝΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΤΟΥ ΔΟΚΟΥ

Μας ταξιδεύει ο Μανώλης Σκούρτης

Η βυθισμένη πόλη στην παραλία της Μαγούλας

Ένα μέρος του οικισμού της Ερμιόνης κατά τα Μυκηναϊκά και Γεωμετρικά χρόνια βρισκόταν στον παραθαλάσσιο, χωρίς βάθος, χώρο της Μαγούλας. Η τοποθεσία αυτή, βρίσκεται κοντά στο μοναστήρι των Αγίων Αναργύρων. Ο χώρος ξεκινά από το <<γεφυράκι>> του δημόσιου δρόμου μέχρι το Μοναστήρι. Επίσης διακρίνονται με γυμνό μάτι δυο παράλληλες σειρές από αρχαία μπλόκια με κατεύθυνση ανατολικά, προς τα Μαντράκια.

Στην πρώτη σειρά, βόρεια, υπήρχαν 49 αρχαία μπλόκια από πωρόλιθο ερυθρού χρώματος και κάποια διακρίνονται στο ρηχό υποθαλάσσιο χώρο. Πιο μακριά βρίσκεται βυθισμένη η νότια σειρά με άλλα μπλόκια στενότερα, καλοδιατηρημένα, μέχρι το λόφο της Μαγούλας. Ήταν παράλληλες πλευρές τείχους με μπαζωμένο το ενδιάμεσο κενό, και είναι ορατά, όταν φύσουν οι άνεμοι τραμουντάνα, λεβάντες, γρέγος και γαρμπής. Ανάμεσα στο τέλος της δεύτερης σειράς και στο ύψος του λόφου της Μαγούλας υπάρχουν συστάδες αρχαίων τάφων, δυο απ’ τους οποίους διατηρούνται σε άψογη κατάσταση. Σημαντικός χώρος είναι το τετράγωνο κτίσμα που σώζεται στα ρηχά νερά, δίπλα στην αμμουδιά, ανατολικά από το << γεφυράκι>>. Τα θεμέλια φαίνονται ξεκάθαρα όταν φεύγουν τα νερά της θάλασσας.

Νοτιοδυτικά, κοντά στα Ευκάλυπτα, σε βάθος 3 μέτρων βρίσκονται απομεινάρια κτισμάτων. Νοτιότερα σώζονται σε βάθος 7 μέτρων θεμέλια κτίσματος ορατά με << γυαλί >> ψαρέματος. Λίγο πριν τη λιμνοθάλασσα στα Ποτόκια, πάνω στην άμμο, διακρίνουμε θεμέλια αρχαίων κτισμάτων, ενώ στην ανατολική ακτή της λιμνοθάλασσας, στο κάτω μέρος του βουνού Μαυρονήσι, υπάρχουν ίχνη αρχαίων κτισμάτων και όστρακων από διάφορες εποχές. 

 

Η βυθισμένη πόλη στην παραλία της Ντάρδιζας

Με τεκμήριο την ύπαρξη όστρακων σε περιοχές όπου είναι έντονη η ανθρώπινη δραστηριότητα, μπορούμε να πούμε ότι υπήρχαν μικροί οικισμοί στην περιοχή των ελαιώνων της Ντάρδιζας, αφού ανάμεσα στους χώρους των ελαιόδεντρων βρέθηκαν αρκετά όστρακα, σημάδια άλλης εποχής με οικισμό και έντονη ανθρώπινη παρουσία.

             Βορειοανατολικά του κόλπου της Ντάρδιζας και μπροστά από τον οικισμό των άλλοτε Μεταλλείων Μποδοσάκη υπάρχει βυθισμένη και ξεχασμένη πόλη. Τα θεμέλια των βυθισμένων οικημάτων έβλεπαν με το << γυαλί >> που χρησιμοποιούσαν οι Ερμιονίτες ψαράδες και μέσα στη θάλασσα, μπροστά από το Δημοτικό Σχολειό και τη Λέσχη του οικισμού των Μεταλλείων Ερμιόνης. Ο αρχαίος αυτός οικισμός είχε μεγάλη έκταση. Καλύπτει περίπου 20 στρέμματα βυθού και συνεχίζεται στην ξήρα κάτω από το σημερινό οικισμό των Μεταλλείων. Μάλιστα σε απόσταση 80-100 μέτρα από την ακτή διακρίνει κάποιος ύφαλο παράλληλο προς την ακτή από βυθισμένο κρηπίδωμα, ενώ γύρω βρίσκονται διασκορπισμένα μέλη αρχαίων βυθισμένων κτιρίων. Στο ύψος του Δημοτικού σχολείου του οικισμού φαίνονται τα θεμέλια και τα τείχη παλαιών κτιρίων από την αρχαιότητα. Τα χρόνια που λειτούργησαν τα μεταλλεία, παιδιά των εργαζόμενων στη βιομηχανική εγκατάσταση Μποδοσάκη  έμπαιναν στη θάλασσα και ανέβαιναν στα περιτειχίσματα, για να σταθούν εκεί να ψαρέψουν με την πετονιά τους.

Στο πρώτο κτηριακό συγκρότημα φαίνονται εννέα δωμάτια, διαχωρισμένα με μικρές πέτρες, ενώ  σε απόσταση 5 μέτρων στο άλλο συγκρότημα φαίνονται τέσσερα δωμάτια με τοίχους παχύτερους.Για το λιμάνι του ανώνυμου αυτού του αρχαίου οικισμού πιθανολογείται ότι βρισκόταν βορειοανατολικά του μυχού στις υπώρειες του βουνού << Αλατοβούνι >>, όπου τα νερά είναι βαθιά και επιτρέπουν την προσέγγιση πλοίων.

Από όλα αυτά διαπιστώνουμε ότι ο αρχαίος αυτός οικισμός βρισκόταν σε  πεδινή περιοχή, χωρίς κατάλληλη φυσική η τεχνητή οχύρωση. Ίσως κατοικήθηκε από τους Δρύοπες της Ερμιόνης και ίσως κάποιο χρονικό διάστημα να χρησιμοποιήθηκε ως βοηθητικό λιμάνι του τότε ισχυρού κράτους της Ερμιόνης. Πιθανότατα κάποτε έγινε ισχυρός σεισμός και ο οικισμός βυθίστηκε μέσα στη θάλασσα.

 

 

Το Ναυάγιο του Δοκού

Κατά την Πρωτοελλαδική περίοδο (3.000 – 2000 π.Χ.) ανθεί σε μεγάλο βαθμό το διαμετακομιστικό εμπόριο μέσα από θαλάσσιους δρόμους. Μοναδική απόδειξη αποτελεί ένα ναυάγιο πρωτοελλαδικού πλοίου που βρέθηκε σε υποθαλάσσιο χώρο δίπλα στο νησί Δοκό, μόνο λίγα μίλια από το λιμάνι της Ερμιόνης.

Στις 23 Αύγουστου 1975 ένας αμερικανός ερευνητής βυθών, ο Peter Throckmorton, ενημέρωσε τον Έλληνα αρχαιολόγο Γ. Παπαθανασόπουλο, επιστημονικό διευθυντή του Ινστιτούτου Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνητών, ότι σε βάθος 20 μέτρων στον κόλπο του Σκίντου παρατήρησε σπασμένα προϊστορικά αγγεία που έδειχναν ότι υπήρχε ναυάγιο. Ακολουθήθηκε η διαδικασία και έγινε ανιχνευτική κατάδυση στο θαλάσσιο χώρο, όπου επιβεβαιώθηκαν οι εικασίες για ναυάγιο Πρωτοελλαδικής περιόδου.

Μέσα από το σκορπισμένο φορτίο του πρωτοελλαδικού πλοίου και κοντά στην ακτή ήταν εμφανή  πήλινα και σπασμένα αγγεία από ασκούς, κύπελλα και ανοιχτές φιάλες. Ο κύριος όγκος αποτελείται από όστρακα αγγείων και πήλινα σκεύη: 1. Η άωτη φιάλη, με δακτυλωτή βάση, 2. Η αβαθής προχυτική φιάλη, με το ειδικό σχήμα της και το διαφορετικό πηλό, 3. Ο εμπορικός αμφορέας με σφαιρικό σχήμα, 4. Ο δίωτος αμφορέας, με δυο λαβές τοποθετημένες στις δυο πλευρές, 5. Η ραμφόστομη φιάλη, αγγείο με σχήμα ράμφους στο πάνω μέρος, 6. Οι ενσφράγιστες λαβές αμφορέων από καστανό πηλό, 7. Τα βαθιά φιαλοειδή προχυτικά  αγγεία με διανοιγόμενο χείλος 8. Ο τύπος του μόνωτου κυπέλλου, με γωνιώδες περίγραμμα.

Από τις μελέτες διαπιστώθηκε ότι το ναυάγιο του Δοκού είχε μεγάλη σημασία για την αρχαιολογία. Η έρευνα θα οδηγούσε σε νέα χρήσιμα στοιχεία για τη ναυτιλία, τη ναυπηγική, τη ναυσιπλοΐα. Προκύπτει ότι το σκάφος ήταν μεγάλο, είχε ξεκινήσει από την Αττική και είχε κατεύθυνση προς τη Λέρνα ή άλλο λιμάνι στην Αργολίδα ή τη Λακωνική. Έτσι συμπεραίνουμε ότι σημαντικοί ναυτικοί σταθμοί στην Ερμιονίδα κατά την πρωτοελλαδική περίοδο ήταν η Ύδρα, ο Δοκός, η Ερμιόνη και οι Σπέτσες, για τα πλοία που ταξίδευαν στο Αιγαίο μεταφέροντας αγαθά.

 

                        

                                                                                            

              

 

Πηγη: Ιωάννη Αγγ. Ησαια από το Βιβλίο Ιστορικές Σελίδες του Δήμου Ερμιόνης .

 

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό Σπίρτο του ΓΕΛ Ερμιόνης : http://lyk-ermion.arg.sch.gr/

Featured Photos